پرتال گردشگری استان گلستان
جاذبه های گردشگری استان گلستان به پنج زبان
فارسی | انگلیسی | روسی | چینی | عربی
Fa | En | Ru | Ch | Ar
زیرپرتال ها
دسترسی سریع به مکان های گردشگری
دستورالعمل وزارت بهداشت

برای دانلود لینک این دستورالعمل اینجـــا کلیک کنید

پرتال گردشگری

برای ورود به پرتال گردشگری ویزیت ایران اینجـــا کلیک کنید

کلیپ های گردشگری
رسیدگی به شکایات
حراست اداره کل
رسیدگی به تخلفات اداری
بازرسی و رسیدگی به شکایت اداره کل

پست الکترونیکی دفتر بازرسی و رسیدگی به شکایات
به منظور ارتباط مستقیم مراجعین و کارکنان با این اداره کل

Bazresi@mcth.ir

سامانه ارتباطی حراست کشور

سامانه ارتباطی سازمان حراست کل کشور آماده دریافت گزارش ها , پیشنهادها و شکایات های شما در رابطه با عملکرد حراست ها می باشد .

یادداشت/ مریم منصوری*

کد خبر : 15658 تاریخ انتشار : چهارشنبه 11 فروردین 1400 09:14

گویش اِسترآبادی میراث ناملموسی بازمانده از فارسی میانه

یکی از عناصر فرهنگی در حوزه میراث ناملموس و گروه سنت‌ها و نمودهای شفاهی، به شکل گویش ظهور می‌یابد و این نوع ادبیات از مادران و نسل گذشته به نسل آینده منتقل‌شده است.


در استان گلستان به‌تبع حضور اقوام مختلف، با گویش‌های متعددی روبرو خواهیم شد که هریک ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارد؛ ازجمله گویش اِسترآبادی (گرگانی) که در شهر گرگان و تعدادی روستاهای اطراف به آن تکلم می‌شود. پس از بررسی سیر تاریخی زبان‌های ایرانی، می‌توان گفت گونۀ (گویش) استرآبادی بازمانده‌ای از زبان‌ ایرانی غربی یعنی فارسی میانه (پارسیک-پهلوی ساسانی) است که هنوز ردّ پایی از پارتی (پهلوانیک) در این گویش مشاهده می‌شود و با فارسی دری ارتباط تنگاتنگی دارد. گویش استرآبادی امروزی در استرآباد و روستاهای مجاور نیز محصول گذر زمان بر روی این‌گونه و حضور تعدادی از واژگان قرضی از زبان‌های ترکی و طبری و روسی است.
گویش استرآبادی، به‌ویژه در سطوح آوایی و واژگانی، تفاوت‌های قابل‌ملاحظه‌ای با زبان فارسی دارد که می‌توان بر اساس معیارهای جهانی، به آن گویش استرآبادی گفته شود. واژگان و مفاهیمی که در گویش استرآبادی وجود دارند، علاوه بر مفاهیم مشترک با زبان‌های دیگر، شامل مفاهیمی هستند که به لحاظ نوع زندگی کشاورزی و باغداری و دامداری دارای تنوع است. به‌طور مثال مفاهیمی برای انواع باران و یا نام‌گذاری انواع برنج یا مرکبات، به دلیل اهمیت آن در منطقۀ شمال کشور است. همچنین به دلیل حضور اقوام مهاجر و برخوردهای زبانی، به‌طور طبیعی تعدادی از واژگان و مفاهیم قرضی وارد گویش استرآبادی شده که به‌مرورزمان، ویژگی‌های آوایی آن با این گویش تطبیق داده‌شده است.
نمونه‌‌هایی از واژگان مشترک با فارسی که تفاوت آوایی یا واجی اندکی دارند:
فارسی    گویش استرآبادی    واج‌نویسی بر اساس جدول IPA
آب    اُو    ow
آب کش    اُوکَش    ow kaʃ
آفتاب    اَفتُو    aftow
نمونه‌هایی از واژگان فارسی و معادل آن‌ها در گویش استرآبادی
فارسی    گویش استرآبادی    واج‌نویسی بر اساس جدول IPA
هوای ابری    میا    mijɑ
بامداد -صبح    سینه‌سو (سینه‌کش آفتاب)    sine su-sine kaʃ
غروب    نامُشان-نُماشان    nɑmoʃɑn-nomɑʃɑn
نمونه‌هایی از ضرب‌المثل‌های گویش استرآبادی
اَبولولو رِ مُمانِه: 1- بسیار درشت‌هیکل و عبوس است. 2- بی‌تحرک. 3-آدم  خجالتی و کم معاشرت
آدَمِ وانَرو: آدم مغروری که با دیگران معاشرت نمی‌کند.
اَجَل وخت و ساهَت نِمِشناسه: مرگ، کسی را خبر نمی‌کند.
از سَرِ شالی کُلدُمبه اَم اُو مُخوره: 1-زندگی طفیلی و انگلی داشتن. 2-بهره‌مندی اطرافیان به‌واسطه حضور شخص محترم و والامقام
نمونه‌هایی از عبارات گویش آسترابادی
پیشِلِ پیشُو     قاطی پاتی و سرسری انجام دادن
خانِه پَم پاش    فتنه‌گری کردن و آرامش خانه‌ای را برهم زدن
خاله خُو سَنگین    آدم بی‌خیال و بی‌تفاوت
امروزه در حدود هفت هزار زبان در دنیا وجود دارد که بسیاری از آن‌ها به دلیل کاهش تعداد گویشوران یا بی‌علاقگی نسل‌های جوان در استفاده از گویش بومی منطقه یا به دلیل جهانی‌شدن جوامع و رونق زبان‌های کشورهای رشد یافته، در معرض نابودی و فراموشی هستند. در سال‌های اخیر با توجه به مشخص شدن اهمیت حفظ گویش‌های درخطر، تلاش‌هایی از طرف صاحب‌نظران و فعالان فرهنگی صورت‌گرفته که چاپ کتاب ( نرمه خُل، اوسانه زندگی، چمبلوک و ...)، مجموعه‌های شعر و  آلبوم‌های موسیقی فولکلور، برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی، برپایی جشن‌های بومی و حضور کانال‌ها و صفحات اجتماعی دنیای مجازی ازجمله این تلاش‌هاست.
در پایان لازم است به این مطلب اشاره‌ای داشته باشیم که در گذشته مناطقی که به گویش استرآبادی، سخن می‌گفتند، بسیار وسیع‌تر از امروز بوده، اما به دلیل مهاجرت اقوام، تعداد گویشوران و مناطق گویشی کاهش‌یافته و هم‌اکنون منحصر به شهر گرگان (استرآباد) و چندین روستای مجاور شده است. متأسفانه در همین مناطق گویشی نیز، به دلیل کهولت سن گویشوران و عدم استفاده این گویش توسط نسل جوان و حضور غالب فارسی معیار در منطقه، گویش استرآبادی در معرض فراموشی قرارگرفته است.
عدم ثبت و نگهداری این گویش و عدم برنامه‌ریزی برای آشنا کردن نسل جوان با گویش‌های ایرانی، باعث از بین رفتن آن می‌شود. بدون تردید این فرهنگ‌ها با تفکر و جهان‌بینی ایرانی اسلامی، بسیار مرتبط است و در صورت از بین رفتن آن‌ها، نسل‌های بعد دچار بی‌هویتی و عدم توانایی ارتباط با کهن‌سالان و درنتیجه گرایش به ‌سمت فرهنگ‌های غیر ایرانی می‌شوند و در طول زمان استقلال و هویت ایرانی از بین می‌رود. به همین خاطر حفاظت و نگهداشت این عناصر فرهنگی از اهمیت خاصی برخوردار است.
با توجه به اهمیت حفظ و حراست از این گویش اصیل، اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گلستان با تشکیل جلسات کارشناسی و دعوت از پژوهشگران این حوزه اقدام به تهیه پرونده ثبت اثر کرد و در مورخه 6 دی‌ماه 1395 در جلسه شورای عالی ثبت و تعیین حریم کشور به‌عنوان گویشی منحصربه‌فرد با گستره فرهنگی شهر استرآباد (گرگان) در فهرست آثار ناملموس کشور به ثبت رسید.

* مریم منصوری کارشناس ثبت میراث ناملموس استان گلستان

 

 

برچسب ها
میراث | میراث فرهنگی | صنایع دستی | گردشگری | اداره میراث فرهنگی | خبرهای میراث فرهنگی | اخبار | جاذبه های گردشگری | خبر | توریست | گردشگر
لطفا ما را از نظر خود مطلع کنید
ارتباط با مدیر کل
رزومه مدیرکل
جهت ارتباط با ایشان ایـنـجــــا کلیک کنید

ملاقات عمومی با مدیرکل روز های سه شنبه از شروع ساعت اداری تا پایان ساعت اداری

اپلیکیشن گردشگری استان گلستان

اپلیکیشن گردشگری استان گلستان (نگارستان) معرفی جاذبه های تاریخی، فرهنگی، طبیعی و گردشگری استان گلستان را می توانید از لینک های زیر دریافت کنید

اطلاعیه و فراخوان
یادداشت ها

مشارکت در تصمیمات
سامانه ها
پیام رسان های داخلی
همراه ما باشید در پیام رسان های داخلی
سروش | گپ | آی گپ | بله
ارتباط با دستگاه

شماره تماس :
017-32261800-803
دورنگار :
017-32241180
پست الکترونیک :
info@gcth.ir
آدرس :

گرگان - خیابان امام - آفتاب پانزدهم - کوی سرچشمه - جنب امامزاده نور


نظرسنجی از محتوای پرتال

نظرشما در مورد محتوای سایت ؟


عالی
خوب
متوسط
بد


بازدیدهای سایت
تعداد افراد آنلاین : 8
بازدید امروز : 2672
بازدید دیروز : 3741
بازدید هفته : 18198
بازدید ماه : 97995
بازدید سال : 1032802


اعلان ها :
در حال حاضر سایت در دسترس می باشد، در غیر این صورت اطلاع رسانی خواهد شد


الزامات قانونی :
نسخه موبایل | نقشه تارنما | RSS | دفاتر پیشخوان | حریم خصوصی | بیانیه سطح خدمات | شخصی سازی | دستورالعمل بروز رسانی سایت | راهبرد مشارکت ملی

کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به سازمان میراث فرهنگی, گردشگری و صنایع دستی استان گلستان است

[ آخرین بروزرسانی جمعه 24 اردیبهشت 1400 22:12 ]
ارتباط با مدیرکل و معاونین

در صورتی که نیاز به دریافت پاسخ دارید , حتما ایمیل خود را وارد نمائید تا در اولین فرصت به درخواست شما پاسخ داده شود , در غیر این صورت پیغام شما بدون پاسخ خواهد بود
*
مردمی کارکنان اداره
*